Azimut en hoogte

Het azimut van een hemellichaam is de afstand in graden vanaf het noordpunt tot het punt recht onder dat hemellichaam.

Het azimut wordt gemeten langs de horizon in oostelijke richting. Zoek de Poolster eens aan de hemel op. Met behulp van het sterrenbeeld Grote Beer kun je de Poolster vinden.

Je moet dan de afstand tussen de laatste twee sterren van de pan vijf keer naar boven (dus uit de pan) verlengen. Je komt dan uit bij een goed zichtbare, maar toch niet erg heldere ster. Dat is de Poolster. Als je naar de Poolster kijkt, kijk je in de richting van het noorden. Er is maar één punt aan de horizon dat precies in noordelijke richting ligt. Dat punt heet het noordpunt. Het noordpunt ligt ongeveer recht onder de Poolster.

Er bestaat ook een zuidpunt. Dat punt ligt natuurlijk in de richting van het zuiden. Je begrijpt nu zelf wel waar het oostpunt en het westpunt liggen. Kijk je naar het noordpunt, dan ligt het oostpunt rechts van je. Het zuidpunt ligt achter je en het westpunt links. Om naar het oostpunt te kijken moet je rechtsom draaien. Een kwart slag. Dat is een hoek van 90°. Om naar het zuidpunt te kijken moet je nog eens 90° draaien. Dus weer een kwart slag. Bij elkaar 180°. Dat is een halve cirkel. Wil je naar het westpunt kijken, dan moet je opnieuw een kwart slag draaien. Vanaf het noordpunt ben je nu 270° gedraaid. Draai je nu nóg eens 90°, dan kijk je weer naar het noordpunt. Je bent dan in totaal 360° gedraaid.

Dat is precies één keer rond.

Het azimut van het oostpunt is 90°. Want als je naar het noord punt kijkt, moet je 90° naar rechts draaien om met je gezicht naar het oostpunt te staan. Zo is het azimut van het zuidpunt 180° en van het westpunt 270°. Van het noordpunt zelf is het azimut 0°. Je hoeft immers helemaal niet te draaien om naar het noordpunt te kijken.

Alle hemellichamen hebben een azimut. Stel je eens voor dat er een ster in het oosten staat, 10 graden boven de horizon.

We gaan weer zó staan, dat we naar het noordpunt kijken. Wat moet je nu doen om de ster goed te kunnen zien? Nu, hij staat precies boven het oostpunt. Je moet dus 90° naar rechts draaien. Het azimut van de ster is 90°. Maar daarna moet je ook je hoofd nog wat naar boven bewegen. Want de ster staat 10° boven de horizon. Die 10° noemen we de hoogte van de ster.

Onze ster heeft dus een azimut van 90° en een hoogte van 10°.

In de loop van een nacht veranderen die getallen. De ster klimt steeds hoger aan de hemel. In het zuiden staat hij zo hoog mogelijk. De hoogte van de ster is nu het grootst. Het azimut is 180°. De ster staat immers precies boven het zuidpunt. Nog later staat de ster in het westen. Hij gaat weer onder. Het azimut is nog groter geworden, maar de hoogte wordt alsmaar minder.

Zo kunnen we van elk hemellichaam het azimut en de hoogte opzoeken. We moeten wel weten voor welk tijdstip het geldt.

Azimut en hoogte van een hemellichaam kunnen soms erg handig zijn. Ze vertellen ons precies naar welk gedeelte van de hemel we moeten kijken om het object te zien. We kunnen zo nagaan of er misschien huizen of bomen in de weg staan.