Constante van Hubble
De Amerikaanse sterrenkundige Edwin P. Hubble (1889-1953) is de ontdekker van de uitdijing van het heelal. De afstanden tussen de sterrenstelsels worden in de loop van de tijd steeds groter. Gezien vanuit ons eigen Melkwegstelsel lijkt het alsof alle andere sterrenstelsels van ons wegvluchten.
Hubble ontdekte dat er een recht evenredig verband is tussen de afstand van een stelsel en zijn vluchtsnelheid. Als stelsel A vijf keer zo ver weg staat als stelsel B, beweegt hij ook met een vijf keer zo hoge snelheid van ons af.
De evenredigheidsconstante tussen vluchtsnelheid en afstand wordt de constante van Hubble of Hubble-constante genoemd.
De waarde van de Hubble-constante is in feite een maat voor de uitdijingssnelheid van het heelal. Een hoge Hubble constante betekent dat het heelal snel uitdijt en daarom niet erg oud kan zijn. Een lage Hubble-constante komt overeen met een oud en langzaam uitdijend heelal.
De Hubble-constante wordt uitgedrukt in een heel bijzondere eenheid: kilometers per seconde per megaparsec (km/sec/Mpc).
Als de Hubble-constante 70 km/sec/Mpc bedraagt, wil dat zeggen dat een sterrenstelsel op een afstand van één megaparsec (3,26 miljoen lichtjaar) een vluchtsnelheid heeft van 70 kilometer per seconde. Is de afstand twee megaparsec, dan is de vluchtsnelheid 140 kilometer per seconde en stelsels op een afstand van tien megaparsec bewegen van ons af met een snelheid van 700 kilometer per seconde.
Recente waarnemingen van de sterrenkundige Wendy Freedman en haar collega's aan sterrenstelsels in de Virgo-clusterdoen vermoeden dat de Hubble-constante een waarde heeft van ongeveer 80 km/sec/Mpc. Dat betekent dat het heelal onmogelijk ouder kan zijn dan 12 miljard jaar en misschien zelfs niet ouder dan 8 miljard jaar.
Andere sterrenkundigen houden vast aan een veel lagere waarde voor de Hubble-constante: 50 of hooguit 60 km/sec/Mpc. Zij baseren zich daarbij op andere afstandsbepalingsmethoden, die overigens voor een deel óók zijn uitgevoerd met de Hubble Space Telescope. Er kan natuurlijk maar één waarde de juiste zijn; vermoedelijk ligt de waarheid ergens halver wege.