Draaikolknevel

Bron: Wikipedia

Draaikolknevel (M51)

De Draaikolknevel (in het Engels «Whirlpool Galaxy») is een schitterend sterrenstelsel in het sterrenbeeld Jachthonden.

Het stelsel werd in oktober 1773 ontdekt door de Franse kometenjager Charles Messier (1730-1817). Het heeft de aanduiding M 51 (nummer 51 uit de catalogus van Messier) en NGC 5194 (nummer 5194 uit de New General Catalogue) ge kregen.

De Draaikolknevel is een sterrenstelsel van type Sc. De spiraalstructuur van het stelsel werd voor het eerst ontdekt door de Ierse amateur-sterrenkundige William Parsons (1800 1867), de derde graaf van Rosse - daarom wel Lord Rosse ge noemd - met zijn zelfgebouwde spiegeltelescoop. De spiegel van zijn telescoop had een diameter van maar liefst 182,9 centimeter. Tot in 1918 de 2«-meter telescoop van de Mount Wilson sterrenwacht in de Verenigde Staten in gebruik werd genomen was de kijker van William Parson de grootste kijker ter wereld.

De afstand tot M 51 bedraagt ongeveer 23 miljoen lichtjaar.

Door de invloed van de zwaartekracht van zijn kleine onregel matige begeleider NGC 5195 is het sterrenstelsel een beetje vervormd.

Opnamen met de Hubble Space Telescope hebben ons veel nieuws geleerd over de Draaikolknevel. Op foto’s van de ruimte telescoop zien we de kern van het stelsel als een heldere «bol» met een doorsnede van ongeveer 80 lichtjaar. Deze kern bevat naar schatting enkele tientallen miljoenen sterren die vermoedelijk zo’n 400 miljoen jaar oud zijn. De ster dichtheid is er ongeveer vijfduizend keer zo groot als in onze naaste omgeving! Stel je zo’n sterrenhemel eens voor met vijfduizend keer zoveel sterren als wij kunnen zien! Dat is nog eens een schitterende sterrenhemel! Over de kern van de Draaikolknevel loopt in een Y-vorm een band van stof. In het midden van deze band bevindt zich een heldere stip. Die stip straalt ongeveer een miljoen keer zoveel licht uit als onze zon, maar is minder dan vijf licht jaar groot. Deze geweldige lichtkracht en de betrekkelijk kleine afmeting duiden erop dat zich hier een zwart gatbevindt.

In het gebied tot 700 lichtjaar van de kern zijn de sterren veel ouder. De leeftijd van deze sterren is wel acht miljard jaar en misschien zelfs nóg ouder. Wat verder van de kern van het stelsel zien we een hele keten van zeer jonge stervormingsgebieden: hier zijn de sterren hooguit tien miljoen jaar oud. Sterrenkundigen denken dat deze jonge sterren zijn ontstaan toen een ander klein sterrenstelsel de Draaikolknevel op korte afstand passeerde en daarbij het aanwezige gas in beroering bracht.