Lagune-nevel

De Lagune-nevel in het sterrenbeeld Schutter is een van de mooiste emissienevelsdie we kennen. De nevel wordt ook vaak aangeduid met M 8 of NGC 6523. Dat betekent dat de nevel als M 8 voorkomt in de beroemde nevel-katalogus van de Franse sterrenkundige Messier en als nummer 6523 in de New General Catalogue ( NGC).

Zoals je in het verhaal bij nevels kunt lezen stralen emissienevels zelf licht uit omdat ze verhit worden door hete sterren in de buurt. Deze gebieden van licht gevend gas worden H II-gebieden genoemd. Ze bestaan uit waterstofatomen waar geen elektronen omheen draaien. Dit noemen we geïoniseerde waterstof.

Het is jammer dat de Lagune-nevel in onze streken nooit meer dan 13 graden boven de horizon komt. Toch is de Lagune-nevel al in een verrekijker te zien. Zijn schijnbare magnitude is 5. Daarmee behoort hij met de Orionnevel
{.two}tot de helderste emissienevels die we kennen. In het sterrenbeeld Schutter bevinden zich overigens nog tal van andere nevels.

Opvallend bij de Lagune-nevel is de donkere band in het midden. Ook zijn op foto's duidelijk een aantal globulen te zien. Die zien er uit als kleine, ronde, diepzwarte wolkjes. Het zijn wolken van gas en stof die aan het inkrimpen zijn. Tegen de heldere achtergrond van de gas nevel vallen ze goed op.

De afstand van de Lagune-nevel wordt geschat op ongeveer 5200 lichtjaar. De schijnbare afmetingen van het centrale gebied zijn 40 x 30 boogminuten. Als de genoemde afstand juist is komt dat overeen met 60 x 45 lichtjaar. Op foto's die lang zijn belicht is te zien dat de zwakkere gebieden van de Lagune-nevel zich nog verder uitstrekken.

In het oostelijk deel van de nevel bevindt zich de open
sterrenhoop{.two} NGC 6530. Deze sterrenhoop bevat tien tallen sterren in een gebied van tien boogminuten in doorsnede. De helderste leden van deze sterrenhoop zijn subreuzen met spectraalklasse B0. Het zijn dus hete blauwe sterren. Ook zijn er in de sterrenhoop en in het nevelachtige gebied er omheen een aantal Veranderlijke sterren ontdekt van het T Tauri-type. T Tauri sterren zijn jonge sterren.

Ook van de Lagunenevel zijn door de Hubble Space Telescope (HST) schitterende opnamen gemaakt en naar de aarde gestuurd.

De kleuren op deze foto's bevatten informatie over de samen stelling van de aanwezige materie. Het rode licht is afkomstig van geïoniseerde zwavelatomen (dat zijn zwavelatomen die een elektron zijn kwijtgeraakt), het blauwe van tweemaal geïoni seerde zuurstof (dus zuurstofatomen die twee elektronen zijn kwijtgeraakt) en het groene van geïoniseerde waterstof. De atomen in het helderste gedeelte van de Lagunenevel danken hun ionisatie - een proces waarbij de atomen een elektron verliezen - aan de hete centrale ster van de nevel. Andere hete sterren nemen de rest van de nevel voor hun rekening.

De ioniserende straling zorgt ook voor een verschijnsel dat fotovaporisatie en stralingsverdamping wordt genoemd. Door de fotovaporisatie wordt de buitenkant van een donkere stof wolk als het ware weggedampt.

Wil je meer weten over nevels in het algemeen, kijk dan bij het trefwoord nevels.