Encyclopedie
Doppler-effect
Het Doppler-effect noemen we de verandering van de golflengte van geluid of licht. Deze verandering wordt veroorzaakt doordat de afstand tot de bron groter of kleiner wordt.
Wanneer je in de trein zit, moet je eens goed opletten als je een spoorwegovergang nadert. Je kunt de bel van de overweg horen rinkelen. Rijdt de trein de overweg tegemoet, dan hoor je een hoge toon. Ben je de overweg voorbij, dan is de toon veel lager.
Encyclopedie
Draaikolknevel
Bron: Wikipedia
Draaikolknevel (M51)
De Draaikolknevel (in het Engels «Whirlpool Galaxy») is een schitterend sterrenstelsel in het sterrenbeeld Jachthonden.
Het stelsel werd in oktober 1773 ontdekt door de Franse kometenjager Charles Messier (1730-1817). Het heeft de aanduiding M 51 (nummer 51 uit de catalogus van Messier) en NGC 5194 (nummer 5194 uit de New General Catalogue) ge kregen.
De Draaikolknevel is een sterrenstelsel van type Sc. De spiraalstructuur van het stelsel werd voor het eerst ontdekt door de Ierse amateur-sterrenkundige William Parsons (1800 1867), de derde graaf van Rosse - daarom wel Lord Rosse ge noemd - met zijn zelfgebouwde spiegeltelescoop.
Encyclopedie
Draak
De kop van het sterrenbeeld Draak wordt gevormd door een vierkantje, dat niet zo ver weg staat van de heldere ster Wega in het sterrenbeeld Lier. De rest van het lichaam van de draak slingert zich tussen de sterren van de Grote en Kleine Beer door. Het sterrenbeeld kun je het hele jaar door aan de hemel vinden. Het komt niet op en gaat niet onder. Dat noemen we circumpolair.
Encyclopedie
Draconitische maand
Tijdsduur tussen twee opeenvolgende doorgangen van de maan door de klimmende knoop.
In één jaar draait de aarde om de zon. We zien de zon hier door steeds in een andere richting aan de hemel staan. In de loop van een jaar lijkt hij een cirkel tussen de sterren te beschrijven. Die cirkel noemen we de ecliptica of zons weg. De maan en de planeten zijn altijd in de buurt van de ecliptica te vinden.
Encyclopedie
Driehoek
Het sterrenbeeld Driehoek is niet zo makkelijk aan de hemel te vinden. Het sterrenbeeld bestaat slechts uit drie zwakke sterretjes. Ze staan onder het sterrenbeeld Andromeda en boven het sterrenbeeld Ram. In de winter kun je, als het behoorlijk donker is, dus géén maan en géén storend stads licht, de Driehoek hoog in het zuiden proberen te vinden.
Hieronder geven we nog wat gegevens over de twee helderste sterren van dit sterrenbeeld.
Encyclopedie
Druk
Als je door een dik pak sneeuw loopt, kun je er soms wel tot je enkels in wegzakken. Dat komt doordat de sneeuw je gewicht niet kan dragen. Maar als je op ski’s zou staan, is er niets aan de hand. Je zakt dan nog maar nauwelijks weg. De ski’s zijn namelijk groter dan je voeten. Je gewicht wordt nu over een groter oppervlak verdeeld. Iedere vierkante centimeter sneeuw heeft nu veel minder te dragen.
Encyclopedie
Dubbelsterren
Dubbelsterren zijn stelsels van twee sterren, die om elkaar heen bewegen.
Aan de hemel kun je één dubbelster duidelijk zien. Het is Mizar in het sterrenbeeld Grote Beer. Een andere naam: voor de Grote Beer is de Steelpan. Mizar is de op één na laatste ster van de steel.
Kijk op een donkere avond eens goed naar deze ster. Vlak erbij zie je nòg een sterretje. Dat heet Alcor. Alcor draait op zeer grote afstand rond Mizar.
Encyclopedie
Duif
Het vormloze sterrenbeeld Duif werd in het jaar 1679 door Royer ingevoerd. Dat was in de tijd, dat hij zich op het zuidelijk halfrond bevond. In zijn fantasie zag hij de vorm van dit sterrenbeeld als een duif met een twijg in de snavel.
De helderste ster heet Phakt en heeft een schijnbare magnitude van 2,75. In ons land komt het sterrenbeeld Duif nooit boven de horizon.
De Latijnse naam van het sterrenbeeld Duif is Columba.
Encyclopedie
Dwaalster
Naam die vroeger regelmatig werd gebruikt voor een planeet.
Het griekse woord planetes betekent ook letterlijk dwaalster.
Zonder kijker zie je geen verschil tussen heldere sterren en planeten. Maar de planeten hebben geen vaste plaats tussen de sterren. Ze bewegen in een baan om de zon. Hierdoor zien we ze steeds in een andere richting staan. De naam dwaalster is dan ook niet zo vreemd.
Encyclopedie
Dwergstelsel
Een dwergstelsel is een sterrenstelsel waar zich maar weinig sterren in bevinden. Waarschijnlijk zijn de meeste sterren stelsels in het heelal dwergstelsels. In de buurt van ons eigen Melkwegstelsel zijn er tenminste al veel ontdekt.
Als ze ver weg staan, zijn dwergstelsels veel moeilijker te vinden.
Dwergstelsels zijn meestal onregelmatig van vorm. In een aantal gevallen hebben ze de vorm van een afgeplatte bol.
We noemen ze dan elliptisch.