Encyclopedie
Emissienevel
Emissienevels zijn gasnevels die zich licht uit stralen.
Een ander woord voor uitstraling is emissie. Daarom worden deze lichtende nevels emissienevels genoemd.
Het gas in de nevel straalt zelf licht uit doordat het gas erg heet is. Dat het gas zo heet is komt omdat het wordt verhit door de warmte van enkele hete sterren die in de buurt staan. Het bekendste voorbeeld van een emissienevel is de Orionnevel. Andere voorbeelden van emissienevels zijn de Lagunenevel en de Trifidnevel in het sterrenbeeld Schutter en de NoordAmerikanevel in de Zwaan.
Encyclopedie
Epoche
Bepaald tijdstip waarvoor een steratlas of een lijst met posities van hemellichamen geldt.
In de loop van de tijd veranderen de posities van de sterren aan de hemel een beetje. Dat komt door de eigenbeweging van de sterren en de precessie (de schommelende beweging van de aardas). Je kunt het niet zo maar hebben over de positie van bijvoorbeeld Sirius. Je moet er een tijdstip bij noemen waar voor die positie geldt.
Encyclopedie
Equinoctium
Met equinoctium bedoelen we het tijdstip waarop het middel punt van de zon op de hemelevenaar staat. De aarde draait in één jaar om de zon. We zien de zon steeds in een andere richting tussen de sterren staan. In de loop van het jaar beschrijft hij een grote cirkel aan de hemel. Die cirkel heet de ecliptica of zonsweg. Tijdens deze tocht over die ecliptica komt de zon tweemaal per jaar op de hemelevenaar (dat is de denkbeeldige lijn die de hemelbol in een noorde lijke en een zuidelijke helft verdeelt) te staan.
Encyclopedie
Eridanus
Aan de rechterkant - beginnend even boven de ster Rigel van het sterrenbeeld Orion - vinden we een hele lange, bochtige rij sterren. Deze rij gaat veel verder door dan we in Nederland kunnen zien. De ster helemaal aan het eind ligt vlak bij de zuidelijke hemelpool. De Grieken dachten dat deze rij sterren de rivier de Eridanus voor stelde. De zoon van de god van de zon zei eens tegen zijn vader: ik wil graag eens in de zonnewagen rijden.
Encyclopedie
Eruptieve sterren
In het verhaal bij veranderlijke sterren heb je kunnen lezen dat er drie groepen veranderlijke sterren zijn, namelijk: Hier willen we het hebben over de tweede groep, de eruptieve sterren. Deze groep veranderlijke sterren wordt onderverdeeld in de volgende acht typen: barstingen vertonen. Een ander woord voor uitbarsting is eruptie. Vandaar de naam. Vaak komen die uitbarstingen volkomen onverwacht. Maar soms zijn ze van te voren te voorspellen. Het kunnen vrij kleine uitbarstingen zijn, maar soms zijn ze ook zó hevig, dat er van de oor spronkelijke ster maar weinig overblijft.
Encyclopedie
Evenaar
De evenaar is een denkbeeldige cirkel over het oppervlak van een hemellichaam die even ver van de twee polen van dat hemel lichaam af ligt. Een andere naam voor evenaar is equator. De equator of evenaar verdeelt een hemellichaam in een noorde lijke en een zuidelijke helft. Zo kennen we niet alleen een aardevenaar, maar ook een zonsevenaar, Jupiterevenaar en hemel evenaar. De noordelijke helft van zo’n hemellichaam wordt het noordelijk halfrond genoemd.
Encyclopedie
Evenredig
Hoe langer je fietst, hoe verder je komt. Dat weet natuurlijk iedereen. Als je met dezelfde snelheid twee keer zo lang fietst, kom je ook twee keer zo ver. De afstand die je aflegt is twee keer zo groot. Fiets je drie keer zo lang, dan is de afgelegde afstand drie keer zo groot. De tijd die je fietst en de afstand die je aflegt zijn allebei grootheden. In dit voor beeld geldt: als de ene grootheid twee keer zo groot wordt, wordt de andere dat ook.
Encyclopedie
Extinctie
De ruimte tussen de sterren is niet helemaal leeg. Er bevinden zich talloze gas- en stofdeeltjes. Deze deeltjes noemen we interstellaire materie{.two}. Onder materie verstaan we alles wat ruimte inneemt. Het is afkomstig van het woord materiaal. Interstellair betekent ’tussen de sterren'.
Door de interstellaire materie wordt het licht van sterren in elke richting verzwakt. Net zoals een straatlantaarn bij mist ook verzwakt wordt door de waterdruppeltjes. Dit verzwakkingsproces noemen we extinctie of interstellaire absorptie.
Encyclopedie
Extra galactische nevels
Galactische nevels zijn nevels die tot ons Melkwegstelsel behoren. Galaxis betekent melkweg. Voorbeelden van galac tische nevels zijn de Krabnevel, de Sluiernevel, de Ringnevel, de Orionnevel, de Helixnevel, enz.
Extra galactische nevels zijn nevels die niet tot ons Melkwegstelsel behoren. Het zijn sterrenstelsels, net zoals ons eigen Melkwegstelsel een sterrenstelsel is.
Het bekendste voorbeeld van een extra-galactische nevel is de Andromedanevel. Onder gunstige waarnemings omstandigheden is de Andromedanevel op een heldere herfst avond al met het blote oog zichtbaar.
Encyclopedie
Filamenten
Vaak slingert de zon grote hoeveelheden gas de ruimte in.
Dat gebeurt met enorme snelheden. Soms wel duizend kilometer per seconde! Dit gas kan enige tijd lang in grillige vormen blijven hangen. Plotseling valt het weer met grote snelheid naar de zon terug. Deze uitgeslingerde hoeveelheid gas heet een protuberans. Om deze protuberansen te kunnen zien hebben we een speciale kijker nodig. Dergelijke uitbarstingen op de zon zijn het fraaist te zien op de zonsrand.