Zo worden de vier grote manen van Jupiter wel genoemd, omdat ze voor het eerst door Galileo Galileï zijn waargenomen. Deze Jupitermanen zijn in de tachtiger jaren uitgebreid onderzocht door de Amerikaanse ruimtevoertuigen Voyager 1 en Voyager 2. Van de vier Galileïsche manen is Callisto de buitenste. Alleen de Voyager 1 heeft al meer dan honderd opnamen van dit maantje naar de aarde geseind. De opnamen laten een enorme inslagstruktuur zien.

Galileo Galileï Galileo Galileï was een Italiaans natuur- en sterrenkundige die leefde van 1564 tot 1642. Hij studeerde aan de universiteit van Pisa wis- en natuurkunde en was van 1589 tot 1592 professor in de wiskunde te Pisa en tot 1610 in wiskundige vestingbouw en astronomie te Padua. In 1610 werd hij hofwiskundige van de groothertog van Toscane in Florence. Met behulp van de pas uitgevonden kijker ontdekte hij de vier grote manen van de planeet Jupiter die daarom wel de Galileïsche manen worden genoemd.

Zie straling.

Een stof is vast, vloeibaar, of gasvormig. Bijvoorbeeld ijs, water of waterdamp. Wanneer de temperatuur maar hoog genoeg is, worden alle vaste stoffen eerst vloeibaar. Smelten heet dat. Als de temperatuur verder blijft stijgen worden ze op een gegeven moment gasvormig. In sterren is de temperatuur zó hoog, dat alles gasvormig is. Zelfs ijzer! Kenmerkend voor gassen is hun druk. Bijvoorbeeld de luchtdruk in je fietsband. Lucht is een mengsel van verschillende gassen.

Tegenwoordig weten we allemaal dat de aarde om de zon heen draait. Maar slechts een paar honderd jaar geleden dacht bijna iedereen dat de zon om de aarde heen draaide. Eigenlijk niet zo gek, want ze zagen de zon immers iedere ochtend opkomen in het oosten en ’s avonds ondergaan in het westen. En niet alleen de zon leek in één dag om de aarde te draaien, maar ook de planeten en de sterren.

Geodesie is de wetenschap die zich bezig houdt met de vorm, afmetingen, elastische eigenschappen, massa, zwaartekracht en dergelijke van de aarde. Een van de onderdelen van de geodesie is de landmeetkunde. De geodesie kan nog verder onderverdeeld worden. Zo kennen we de gravimetrische geodesie (gravitatie is een ander woord voor zwaartekracht) die zich bezig houdt met het bepalen van de vorm van de aarde uit gegevens omtrent de zwaartekracht. Met geometrische geodesie bedoelen we het bepalen van de vorm en de grootte van delen van het aardoppervlak.

Geofysica is de wetenschap die zich bezig houdt met de fysische (natuurkundige) verschijnselen van de aarde, de aardoppervlakte en de dampkring. Geofysische verschijnselen in het inwendige van de aarde zijn aardbevingen en aard magnetisme. Met onderzoek daarvan komen we meer te weten over de structuur en de eigenschappen van de aardkorst en van het diepe inwendige van de aarde. De geofysische ver schijnselen van het aardoppervlak worden bestudeerd door de oceanografie, hydrologie (tak van de geofysica die zich bezig houdt met de verschijningsvormen van water, boven, op en onder het aardoppervlak en met hun natuurlijke samen hangen), klimatologie en meteorologie.

De evenaar of equator is de lijn die de aarde in een noorde lijke en een zuidelijke helft verdeelt. De geografische breedte geeft het aantal graden aan dat een plaats van de evenaar af ligt. Utrecht ligt bijvoorbeeld op ongeveer 52° noorderbreedte. Dat betekent dus dat Utrecht 52° boven de evenaar ligt. Daarom kun je de Poolster in Utrecht 52° boven de noordelijke horizon vinden. De geografische breedte van de waarnemingsplaats komt namelijk overeen met de hoogte van de Poolster boven de noordelijke horizon.

Eb en vloed (laag- en hoogwater aan zee) zijn een gevolg van de getijdenwerking van de maan. Dit gaat als volgt in zijn werk: De watermassa in de zeeën en oceanen op aarde moet je zien als een zachte schil rondom de ‘onbuigzame’ korst van de aarde. De aardkorst noemen we in dit geval onbuig zaam, omdat ze niet toegeeft aan het verschil in aantrek kingskracht van de maan tussen het punt op aarde dat het verst verwijderd is van de maan en het daar tegenover liggend punt van de aardbol, waar de aantrekkingskracht van de maan juist het sterkst gevoeld wordt.

Dit is het aantal graden of boogminuten aan de hemel dat je in één keer met je kijker, zonder deze te bewegen, kunt zien. Het gezichtsveld wordt altijd kleiner als de vergroting toe neemt. Dat is één van de redenen om nooit sterker te ver groten dan nodig is. De schijnbare middellijn van de Volle Maan is ongeveer een halve graad. Als de Volle Maan dus twee keer naast elkaar in je beeldveld past is het gezichtsveld van je kijker precies één graad.