Orion is, naast misschien de Grote Beer, het helderste en mooiste sterrenbeeld aan de hemel. In de winter kun je het sterrenbeeld in het zuiden vinden, tussen de Stier en de Kleine en de Grote Hond. Het is gemakkelijk te herkennen: het bovenste sterretje (eigenlijk een paar hele kleintjes) is het hoofd. Betelgeuze (dat betekent schouder) en Bellatrix vormen de twee schouders. (Betelgeuze is maar liefst 400 keer zo groot als de zon!

De Orionnevel wordt ook wel aangeduid met M 42 of NGC 1976. Dat betekent dat de nevel als nummer 42 te vinden is in de catalogus van de Franse sterrenkundige Charles Messier die deze in 1794 publiceerde. Of als nummer 1976 in de New General Catalogue, gepubliceerd in 1888 door de Deense sterrenkundige Johan Ludwig Emil Dreyer. De Orionnevel is een diffuse nevel die voor ongeveer 90% uit waterstof, 10% uit helium en minder dan 0,1% uit zwaardere elementen bestaat.

Dit sterrenbeeld maakte vroeger deel uit van Eridanus. De naam Oven werd in het midden van de achttiende eeuw ingevoerd door de Franse geestelijke en sterrenkundige Nicolas-Louis de Lacaille (1713-1762). Deze had een nabijgelegen sterrenbeeld Beeldhouwer genoemd en voorzag deze ambachtsman vervolgens van diverse werktuigen en gereedschappen, waaronder de Chemische Oven «Fornax Chemica», zoals het sterrenbeeld oorspronkelijk genoemd werd. Het sterrenbeeld Oven komt in ons land niet of nauwelijks boven de horizon.

Een overgang vindt plaats als een klein hemellichaam voor een veel groter hemellichaam langs trekt. Bijvoorbeeld als Mercurius of Venus zichtbaar wordt op de zonneschijf doordat de planeet tussen de aarde en de zon doorschuift. Of wanneer een Jupitermaantje voor de reuzenplaneet langs trekt. We kunnen dan de schaduwkegel van het maantje op Jupiter zien. Bij een Mercuriusovergang kun je de kleine planeet als een donkere stip «op» het zonsoppervlak zien.

De Paardekopnevel (in het rood) nabij de linkerster van de gordel van Orion, met de nevel IC 434 bij deze ster De Paardekopnevel bevindt zich ongeveer een halve graad ten zuiden van de linkergordelster van het sterrenbeeld Orion. Alhoewel hij erg bekend is, is de Paardekopnevel alleen in hele grote kijkers te zien. En slechts op foto’s, genomen met lange belichtingstijden, komt de nevel in volle glorie tevoorschijn. Hij lijkt sprekend op een paardekop van een schaakspel.

Dit sterrenbeeld is door de Duitse astronoom Johann Bayer (1572-1625) aan de hemel geplaatst. Het komt het eerst voor in zijn boek «Uranometrie» dat in het jaar 1603 verscheen. Oorspronkelijk heette het sterrenbeeld Apus Indica. Het sterrenbeeld Paradijsvogel staat in de buurt van de zuidelijke hemelpool. Vanuit ons land is het dus nooit zichtbaar. Bovendien bestaat het uit allemaal hele zwakke sterren. De Latijnse naam van het sterrenbeeld Paradijsvogel is Apus.

Zoals je weet draait de aarde in één jaar om de zon. Door deze beweging van de aarde lijken alle sterren in de loop van een jaar een kleine ellips{.two} aan de hemel te beschrijven. De straal (dat is de halve middellijn) van dit ellipsje is precies gelijk aan het hoekje waaronder je vanaf die ster de straal van de aardbaan zou zien. Dit hoekje wordt parallax genoemd. De straal van de aardbaan is de gemiddelde afstand aarde zon.

De sterrenkundige Nicolas-Louis de la Caille wilde kost wat kost de zuidelijke hemel een groter aantal sterren beelden rijker maken. Een klein gebied aan de zuidelijke hemel gaf hij de naam Passer. Dat getuigde overigens niet van veel fantasie, want het sterrenbeeld heeft slechts één ster die helderder is dan magnitude 4. Vanuit Nederland is het sterrenbeeld Passer nooit te zien. De Latijnse naam van het sterrenbeeld Passer is Circinus.

Het sterrenbeeld Pauw werd in 1603 door de Duitse sterren kundige Johann Bayer die leefde van 1572-1625 opgenomen in zijn boek «Uranometrie». Waarschijnlijk heeft hij het overgenomen van een zeevaarder uit de 16de eeuw. De helderste ster van het sterrenbeeld, Alfa, heet Peacock en heeft een schijnbare magnitude van 2,12. De afstand bedraagt 230 lichtjaar en de absolute magnitude -2,3. Dat zou dus zijn helderheid zijn op een afstand van 32,6 licht jaar.

In de herfst kun je het sterrenbeeld Pegasus hoog in het zuiden aan de hemel vinden. Juist omdat het in de herfst hoog in het zuiden staat en de belangrijkste sterren een mooi vierkant vormen, wordt dit sterrenbeeld wel het herfstvierkant genoemd. Het herfstvierkant is gemakkelijk te herkennen, omdat er in dat vierkant geen andere heldere sterren meer staan. Pegasus staat rechts van Andromeda, vlak onder de melkweg. Hoe Pegasus «geboren» werd, kun je lezen in de beschrijving van Perseus.