Encyclopedie
Superclusters
Al heel lang weten de sterrenkundigen dat sterrenstelsels in groepen voorkomen. Dergelijke groepen sterrenstelsels worden clusters genoemd. De bekendste cluster is de Lokale Groep.
waartoe ook ons Melkwegstelsel behoort. De Lokale Groep telt enkele tientallen leden waarvan het Melkwegstelsel net niet het grootste stelsel is. Ze neemt wel een goede tweede plaats in. De «grote broer» van ons Melkwegstelsel is de Andromedanevel (ook wel aangeduid als M 31 of NGC 224) die op een afstand staat van 2,2 miljoen lichtjaar.
Encyclopedie
Supernova
Een supernova is een ster die een gigantische ontploffing ondergaat. Er blijft alleen een kleine, zeer zware kern over. Het meervoud van supernova is supernovae.
Aan het eind van zijn levensloop heeft een zware ster alleen in zijn buitenste lagen nog waterstof. Meer naar binnen toe komen voornamelijk zwaardere elementen voor zoals helium, koolstof, magnesium, zuurstof en silicium. De kern van zo'n ster bestaat zelfs voor een deel uit ijzer.
Encyclopedie
Supertelescopen
De geschiedenis van hele grote telescopen - waarvan de spiegel middellijn meer dan één meter bedraagt - begint in de 18e eeuw bij William Herschel (1738-1822). Herschel was van beroep organist en muziekleraar. Zijn enthousiasme voor de sterren kunde had hij van zijn vader gekregen. William Herschel zou uitgroeien tot een geweldig telescoopbouwer. Bovendien ont wikkelde hij zich tot een van de belangrijkste astronomische waarnemers van zijn tijd. In 1781 had hij met zijn zelfgebouw de telescoop, als eerste in de geschiedenis, een nieuwe planeet ontdekt: Uranus.
Encyclopedie
Tafelberg
Nicolas-Louis de la Caille heeft de naam van dit sterren beeld bedacht. Hij heeft jarenlang op een sterrenwacht in Kaapstad (Zuid Afrika) gewerkt om de posities van duizenden sterren precies vast te leggen. Vlakbij Kaapstad bevindt zich de beroemde Tafelberg waarnaar dit sterrenbeeld genoemd is.
Het sterrenbeeld Tafelberg bevindt zich dicht bij de zuide lijke hemelpool en bestaat slechts uit enkele zwakke sterren.
Geen van die sterren is helderder dan magnitude 5.
Encyclopedie
Tektieten
Tektieten zijn kleine stukjes materie (meestal niet meer dan enkele centimeters in doorsnede) die bestaan uit een glasachtig materiaal met naar verhouding veel aluminium, kalium en calcium.
In veel gevallen hebben ze een merkwaardige druppelvorm. Deze vorm kan ontstaan zijn doordat ze in gesmolten toestand door de atmosfeer hebben gevlogen.
Tektieten komen slechts plaatselijk voor: in het zuiden van Australië, in Zuidoost-Azië, in Tsjechië en op sommige plaatsen in de Verenigde Staten en Afrika.
Encyclopedie
Telescoop
Omdat de uitvinding van de kijker een omwenteling in de sterrenkunde betekende, zette Nicolas-Louis de Lacaille (1713-1762) dit sterrenbeeld aan de hemel. Het is een on opvallend zuidelijk sterrenbeeld dat in ons land nooit te zien is. De helderste ster van het sterrenbeeld heeft een schijnbare magnitude van 3,76.
De Latijnse naam van het sterrenbeeld Telescoop is Telescopium.
Bij gebruik van de tweede naamval wordt dit Telescopii. Als we het hebben over de ster alfa (a) van het sterrenbeeld Telescoop zeggen we a Telescopii of we schrijven a Tel want de officiële afkorting van het sterrenbeeld Telescoop is Tel.
Encyclopedie
Telescopen
Als je buiten staat en naar de sterren kijkt, komt het licht van de sterren in je oog. Het gaat door je oogpupil heen. Dat is het zwarte ronde gebiedje in je oog. Je oog pupil is niet altijd even groot. Als je op een zonnige zomerdag buiten komt, worden je pupillen vanzelf kleiner.
Op die manier zorgt je oog er zelf voor dat het niet verblind wordt. 's Nachts worden je pupillen juist groter.
Encyclopedie
Temperatuurschalen
Temperaturen worden in graden aangegeven. Vaak gebruiken we daarvoor het teken °. Wat betreft temperatuur kennen we ver schillende temperatuurschalen. De bekendste is de Celsiusschaal. Deze is genoemd naar de Zweedse astronoom Anders Celsius (1701-1744). Van hem ging in 1742 het voorstel uit de thermometer in 100 graden te verdelen, met het vriespunt van water bij 0° en het kookpunt bij 100°, beide bij een druk van één atmosfeer.
Encyclopedie
Terminator
Met terminator bedoelen we de grens tussen het verlichte en het onverlichte halfrond van de maan of van een planeet.
Doordat het oppervlak van de maan bergachtig is, vertoont de terminator daar een onregelmatig getand verloop. Binnen het onverlichte deel kunnen zelfs nog afzonderlijke, nog door de zon beschenen pieken van bergen voor komen. Mercurius en Venus, die eveneens schijngestalten vertonen zoals we die van de maan kennen, lijken bijna glad verlopende terminators te hebben.
Encyclopedie
Tijdrekening
Zoals je weet is een dag verdeeld in 24 uren. Ieder uur heeft 60 minuten en iedere minuut weer 60 seconden. In het dagelijks leven tellen we de uren tot 12 en daarna beginnen we opnieuw bij 1. Dus 's nachts is het een keer 1 uur, maar op dezelfde dag is het 's middags wéér 1 uur. Dat kan erg verwarrend zijn. Daarom wordt er in de sterrenkunde altijd doorgeteld van 0 tot 24.