Hoe groot is het heelal? En hoe oud? Dat zijn vragen die de mens al lange tijd bezig houden. Vroeger dacht bijna iedereen dat het heelal oneindig groot was en al oneindig lang be stond. Tegenwoordig weten de meeste mensen het niet meer zo precies. Ze hebben wel eens gehoord over een Oerknal waarmee alles begonnen zou zijn, miljarden jaren geleden. En wat was er daarvoor dan? En ze hebben wel eens ergens gelezen dat het heelal «eindig maar niet begrensd» is.

Johannes Hevelius (1611-1687) was niet alleen een bijzonder goed waarnemer van de sterrenhemel. Hij heeft eveneens meet apparatuur ontworpen en gebouwd. Hij toonde echter een totaal gebrek aan fantasie toen hij een plaats aan de hemel, die van oudsher tot het sterrenbeeld Zwaan behoorde, de naam gaf van «Vulpecula cum ansere», ofwel Vos-met-gans. Weliswaar be vrijdde de moderne tijd zich van de Gans, maar door de Internationale Astronomische Unie werd het sterrenbeeld Vos gehandhaafd.

Een bezoek aan Saturnus en de andere buitenste planeten leek tot 1961 ver uit te gaan boven de technische mogelijkheden. Tot in dat jaar Michael Minovitch, werkzaam bij het Jet Propulsion Laboratory (JPL) van het California Institute of Technology, een inspirerende gedachte kreeg: men kon een immense hoeveelheid energie besparen bij het zenden van een ruimteschip naar verre planeten door de aantrekkingskracht van de tussenliggende planeten te gebruiken om ze met steeds grotere snelheid verder weg te schieten.

Het Wagenwielstelsel (ook wel Karrewielstelsel genoemd) is een heel merkwaardig sterrenstelsel. Het is te vinden in het sterrenbeeld Beeldhouwer. Dit sterrenbeeld komt in ons land echter nooit boven de horizon. De afstand van het Wagenwiel stelsel bedraagt ongeveer 500 miljoen lichtjaar. Het stelsel vertoont duidelijke sporen van een botsing met een ander stelsel. Zo heeft het stelsel een helder centrum dat omgeven is door een dubbele ring van stof, gas en sterren.

Het sterrenbeeld Walvis heeft nauwelijks heldere sterren. Het sterrenbeeld staat rechts van de Stier. Je kunt het in het najaar laag in het zuiden vinden. Eén van de sterren van de Walvis heet Mira. Dat betekent «de wonderlijke». Het is ook een wonderlijke ster. De ene keer is hij net zo helder als de Poolster en een aantal maanden later is hij zelfs in een verrekijker niet meer te zien.

De meeste sterren van het sterrenbeeld Waterman zijn erg zwak. Het sterrenbeeld staat rechts onder Pegasus op de ecliptica. Tussen de Steenbok en de Vissen. Op oude Babylonische monumenten wordt de Waterman afgebeeld als een man die op zijn knieën een kruik water leeggiet, die hij over zijn schouder draagt. In Egypte symboliseerde de Waterman de overstromingen van de Nijl en het regenseizoen. De Egyptenaren meenden dat deze overstromingen werden ver oorzaakt doordat de Waterman ergens stroomopwaarts zijn kruik in de Nijl leegde.

Onder de sterrenbeelden Leeuw en Maagd door loopt de Waterslang. De kop is, als je die eenmaal gevonden hebt, niet zo moeilijk terug te vinden. Die kop bestaat uit heel wat, vrij zwakke, sterren. De hydra (Latijn voor waterslang), het negenkoppige monster, werd door Hercules verslagen. Hieronder nog enkele gegevens over de helderste sterren van het sterrenbeeld Waterslang. Achtereenvolgens vind je de Griekse letteraanduiding, de naam, de afstand in lichtjaar, het spectraaltype, de schijnbare magnitude en de absolute magnitude.

Op de ecliptica staat het sterrenbeeld Weegschaal. De sterren ervan staan inderdaad heel evenwichtig rond de zonsbaan, tussen de sterrenbeelden Maagd en Schorpioen. Je kunt de Weegschaal ’s zomers in het zuiden zien. Samen met de Maagd vormt het Themis met haar weegschaal. Themis was in Grieken land de godin van de rechtspraak. Ze was geblinddoekt, zodat ze niet kon zien over wie ze recht sprak. De weegschaal is er de preciese afweging van de feiten voor, zodat ze daarmee kon zeggen of iemand schuldig of onschuldig was.

Omdat radiostraling wat betreft zijn aard eigenlijk hetzelfde is als licht, kan men radiostraling waarnemen met een spiegel telescoop volgens hetzelfde principe als een optische telescoop. Alleen zijn de afmetingen veel groter. De beeldscherpte wordt minder, als de golflengte van de waar te nemen straling groter wordt. Vandaar, dat radiotelescopen veel groter moeten zijn dan optische telescopen. Zelfs geldt in het algemeen dat een radiotelescoop met afmetingen van zo'n 25 meter een slechtere afbeelding geeft dan het menselijk oog.

William Herschel Wilhelm Herschel werd op 15 november 1738 in Hannover geboren. Hij was de tweede zoon in het gezin van tien kinderen. Zijn vader Isaac was hobospeler in de muziekkapel van de Hannove riaanse Wacht. Hij leerde Wilhelm viool en hobo spelen en bracht hem eveneens zijn eigen enthousiasme voor astronomie bij. In 1753 voegde Wilhelm zich bij zijn vader en zijn oudere broer Jacob in de regimentskapel. Hieraan kwam in 1757 een plotseling einde, toen de Hannoveranen in de slag bij Hastenbeck door de Fransen werden verslagen.