Zie planetoïden.

Astrolabium is Grieks en betekent letterlijk «steropnemer». Het is een der oudste instrumenten voor het meten van posities van hemellichamen. Het zogenaamde planisferisch astrolabium is door de Griekse sterrenkundige Hipparchus (ca 190-125 v. Chr) uitgevonden. Vooral de Arabieren hebben er grote verbeteringen in aangebracht. Het bestond in wezen uit een verdeelde cirkel met een daarbinnen draaibaar bevestigde vizierstang, alhidade geheten. Als men de cirkel verticaal liet hangen, dan kon de hoogte van een hemellichaam gemeten worden.

Een «schijnwetenschap» die het lot van de mensen in verband brengt met de posities van de planeten. Deze opvatting mist elke wetenschappelijk grond.

Astronomie is een ander woord voor sterrenkunde. Het is een van de oudste en tegelijk een van de modernste wetenschappen. Iemand die zich beroepshalve met sterrenkunde bezig houdt noemen we een sterrenkundige of een astronoom. Nog maar kort geleden werd de sterrenkunde door de gemiddelde mens afgedaan als een zich nutteloos bezighouden met dingen, die met het leven van alledag niets te maken hebben. Het belang van deze wetenschap is nu, mede dankzij de ruimte vaart en het ruimte-onderzoek, doorgedrongen tot een groter publiek.

Bron: Hans Cools [ Figuur 1: Atmosfeer representatie De lucht die je inademt is een deel van de atmosfeer van de aarde. Een andere naam is dampkring. De aardse atmosfeer bestaat uit verschillende lagen. De belangrijkste zijn: troposfeer, stratosfeer, mesosfeer, thermosfeer en exosfeer. De mesosfeer en thermosfeer vormen samen weer de ionosfeer. Er zijn geen scherpe grenzen tussen de lagen. Ze gaan lang zaam in elkaar over. De overgangsgebieden hebben aparte namen gekregen.

Atmosferische refractie is het verschijnsel dat de hemel lichamen, vooral in de buurt van de horizon, hoger lijken te staan dan dat in werkelijkheid het geval is. Het wordt veroorzaakt door breking van het licht in de dampkring.

Atomen zijn hele kleine deeltjes, waaruit alles bestaat. Figuur 1: koolstofatoom model Stel je eens voor dat je een heel klein beetje water hebt. Eén druppel bijvoorbeeld. Je kunt die druppel in tweeën splitsen. Je krijgt dan twee kleinere druppeltjes. Ook die druppeltjes kun je weer in tweeën delen. Zo kun je doorgaan. De druppeltjes worden steeds kleiner. Maar ieder druppeltje, hoe klein ook, heeft nog dezelfde eigenschappen als water.

Het azimut van een hemellichaam is de afstand in graden vanaf het noordpunt tot het punt recht onder dat hemellichaam. Het azimut wordt gemeten langs de horizon in oostelijke richting. Zoek de Poolster eens aan de hemel op. Met behulp van het sterrenbeeld Grote Beer kun je de Poolster vinden. Je moet dan de afstand tussen de laatste twee sterren van de pan vijf keer naar boven (dus uit de pan) verlengen.

Weg die een hemellichaam beschrijft. Planeten staan niet stil in de ruimte. Ze draaien om de zon. Hun plaats tussen de sterren verandert hierdoor. Je kunt de beweging van een planeet aan de hemel zelf vaststellen. Om de maand kun je bijvoorbeeld de positie van een planeet intekenen op een sterrenkaart. Verbind je deze posities met een mooie lijn, dan krijg je een gedeelte van de baan van een planeet te zien.

Baanelementen of baangegevens zijn gegevens die nodig zijn om de baan van een hemellichaam te beschrijven. Vaak willen we weten waar een planeet op een bepaald tijdstip staat. Dat kun je in de sterrengids vinden. Zelf de baan uitrekenen is erg moeilijk. Hoe dat moet zullen we dan ook niet behandelen. Wel noemen we de baanelementen die sterren kundigen gebruiken bij het berekenen van de baan. Wat denk je dat we allemaal van die baan moeten weten?