Sterevolutie

Als we het hebben over sterevolutie, dan bedoelen we hun ontstaan, het gaan stralen, en tenslotte het uitdoven van de sterren. Dit alles duurt vele miljoenen, ja meestal zelfs miljarden jaren. Van de evolutie van sterren is de laatste tientallen jaren veel bekend geworden. Héél in het kort willen we, sterk vereenvoudigd, iets over die evolutie van sterren vertellen.

Wanneer ergens in het heelal een zeer grote hoeveelheid gas is, zal dit gas door de zwaartekracht zich samentrekken naar de plaats waar toevallig het meeste gas is. Het gas valt naar die plaats toe. Na verloop van miljoenen jaren is de gaswolk daardoor ingekrompen en neemt veel minder plaats in (is veel geconcentreerder zeggen we met een moeilijk woord) dan toen het nog één grote wolk was. Door het inkrimpen stijgt de druk van het gas, en daardoor de temperatuur. De buitenste lagen van onze ster-in-wording ( proto-ster noemen we zo'n gasbol) drukken zwaar op de binnenste gedeelten van de proto-ster. Dat komt door het grote gewicht van de buitenste gasmassa. Je moet bedenken dat het om een onvoorstelbaar grote hoeveelheid gas gaat.

Door die zware druk stijgt in de kern de gasdruk, waardoor de temperatuur van het gas nog verder stijgt. Dit laatste is nu eenmaal een eigenschap van gassen. Tenslotte is de temperatuur zó hoog geworden (en is het gas dus zó heet) geworden, dat we het gas kunnen zien gloeien wanneer we met een voldoende grote kijker naar de `geboren’ ster kijken. Bovendien is de temperatuur in het centrum hoog genoeg geworden om een kernreactie tot stand te brengen.

Hierbij komt erg veel warmte vrij, zodat de ster niet meer afkoelt en konstant blijft stralen. Na vele miljoenen jaren - vaak zelfs na vele miljarden jaren - zijn bijna alle atomen die geschikt zijn voor kernreacties opgebruikt en houdt de ster op met stralen. Daardoor daalt de temperatuur en dus ook de druk. Vaak wordt de op die manier uitdovende ster dan veel kleiner omdat het de hoge gasdruk was die de buitenste lagen ervan weerhield nog verder naar de kern te vallen.

Veel meer over de evolutie van de zon kun je lezen bij de levensloop van de zon. Sterren die veel zwaarder zijn dan de zon evolueren duidelijk anders. Dat kun je lezen bij de levensloop van zware sterren.