Westerbork Synthese Radio Telescoop
Omdat radiostraling wat betreft zijn aard eigenlijk hetzelfde is als licht, kan men radiostraling waarnemen met een spiegel telescoop volgens hetzelfde principe als een optische telescoop.
Alleen zijn de afmetingen veel groter. De beeldscherpte wordt minder, als de golflengte van de waar te nemen straling groter wordt. Vandaar, dat radiotelescopen veel groter moeten zijn dan optische telescopen. Zelfs geldt in het algemeen dat een radiotelescoop met afmetingen van zo'n 25 meter een slechtere afbeelding geeft dan het menselijk oog. Maar met behulp van elektronische technieken en computer toepassingen werd het mogelijk om, enkelvoudige spiegeltelescopen zodanig met elkaar te koppelen, dat deze combinatie voor de waarnemingen hetzelfde resultaat geeft als een instrument met dezelfde afmetingen tussen de samengevoegde telescopen. Dergelijke gekoppelde radio-telescopen noemen we een synthese radio telescoop. Op dit principe is de Westerbork Synthese Radio Telescoop (WSRT) in Drente gebouwd. Deze radio-sterrenwacht is op 24 juni 1970 in gebruik genomen. Ze is het eigendom van de Stichting Radio-onderzoek Zon en Melkweg en bevindt zich nabij de plaats Westerbork. De radio-sterrenwacht telt 14 telescopen. Elke spiegel heeft een middellijn van 25 meter.
Tien schotels staan vast (onderlinge afstand 144 meter). Vier schotels zijn verrijdbaar. De grootste basislijn bedraagt 3 kilometer.
De WSRT is in 1996 voorzien van nieuwe ontvangers/versterkers («front ends») die gevoelig zijn voor specifieke frequenties.
Tot dan toe was het wisselen van frequentie een tijdrovende bezigheid: men moest eerst in alle telescopen de front ends verwijderen. Dat kostte verschrikkelijk veel tijd, minimaal twee dagen en soms zelfs twee weken. Al die tijd kon de telescoop niet gebruikt worden voor waarnemingen. Niet alleen is het nu mogelijk zeer snel te wisselen van waarnemings frequenties (de ontvangers zijn bruikbaar voor vele frequenties tegelijk), maar ook zijn er nu UHF-frequenties beschikbaar die voorheen niet met de WSRT konden worden waar genomen.
Het is zeker de moeite waard een bezoek te brengen aan deze radio-sterrenwacht. De laatste drie kilometer moet je lopen, omdat motoren een nadelige invloed hebben op de waarnemingen.
Deze wandeling over het «melkwegpad» is echter erg boeiend omdat je tijdens de gehele wandeling veel informatie tegen komt over ons zonnestelsel.
In de provincie Drente staat nog een andere radio-telescoop, namelijk die van Dwingeloo. Ook deze spiegel heeft een door snede van 25 meter. Toen deze radio-telescoop in 1956 in ge bruik werd genomen was deze korte tijd de grootste ter wereld. In Dwingeloo is een bezoek aan het Planetron zeker de moeite waard. Het adres is Drift 11b, 7991 AA Dwingeloo, tel. 0521-593535.