Zonsverduistering

Bij een zonsverduistering schuift de maan tussen de zon en de aarde. Het zonlicht wordt dus door de maan tegen gehouden. Het is dan altijd Nieuwe Maan. Vanaf de aarde kijken we tegen de onverlichte kant van de maan aan. De kant van de maan die van de aarde is afgekeerd wordt nu door de zon verlicht.

De maan draait in ongeveer één maand om de aarde. Daar komt ook het woord maand vandaan. Nu denk je misschien dat er dan ook iedere maand een zonsverduistering te zien is.

Maar dat is niet zo. Dat komt doordat de zon, aarde en maan bij Nieuwe Maan lang niet altijd precies achter elkaar staan.

Vaak staat de maan wat te hoog of te laag, zodat de schaduw kegel van de maan de aarde niet raakt, maar langs de aarde scheert.

Jaarlijks zijn er op aarde twee tot drie zonsverduisteringen zichtbaar. Maar jammer genoeg is een zonsverduistering slechts in een erg klein gebied zichtbaar. Op z'n hoogst is de strook waar de zon totaal verduisterd wordt ongeveer tweehonderd kilometer breed. Natuurlijk is de strook waar de zon gedeeltelijk door de maan wordt bedekt veel groter.

Door de beweging van de maan om de aarde Šn door de draaiing van de aarde om zijn as, trekt de schaduwkegel van de maan met grote snelheid over het aardoppervlak. De maximale duur van de totaliteit bedraagt daardoor slechts acht minuten, maar meestal aanmerkelijk minder. Toch is die korte tijd van totaliteit zeer de moeite waard. Het is dan zó donker geworden dat de sterren weer zichtbaar zijn. Maar het schitterendste is wel de corona{.two} van de zon die zichtbaar is geworden. Dat is de atmosfeer van de zon.

Ontstaan van een zonsverduistering

De corona is de allerbuitenste laag van de zon. Hij straalt haast geen licht uit. Slechts het één miljoenste deel van de straling die de zon zelf geeft. Daardoor is de corona bijna nooit te zien. Het oppervlak van de zon zelf is veel te licht. Alleen tijdens een totale zonsverduistering kunnen we de corona waarnemen. Het felle zonlicht wordt nu door de maan tegengehouden. Het gas in de corona is heel erg ijl. De temperatuur is er zeer hoog: maar liefst twee miljoen graden Celsius.

De vorm van de corona is niet altijd hetzelfde. Die vorm hangt af van de aktiviteit op de zon. Is er weinig zonne aktiviteit, dus zijn er weinig zonnevlekken, dan is de vorm erg regelmatig. Is de zon erg onrustig, dan is de vorm van de corona veel onregelmatiger.

Behalve totale en gedeeltelijke zonsverduisteringen zijn er ook ringvormige zonsverduisteringen.

Maar hoe ontstaan die? De afstand aarde - zon is niet altijd hetzelfde. Dat kun je hieronder goed zien: Je begrijpt wel dat we de zon daarom niet altijd even groot aan de hemel zien staan. Als de afstand aarde-zon het kleinst is, is de zon wat groter dan als de afstand tussen de aarde en de zon het grootst is.

Maar ook de afstand aarde-maan is niet altijd hetzelfde.

Kijk maar weer hieronder: Je ziet dat de afstand aarde-maan nogal kan verschillen.

Als de maan zijn kortste afstand tot de aarde bereikt, is de maan duidelijk wat groter dan als de afstand aarde-maan het grootst is. Aan de hemel lijken de zon en de maan ongeveer even groot. Weliswaar is de middellijn van de zon ongeveer 400 keer zo groot als de middellijn van de maan, maar de maan staat bijna 400 keer dichterbij dan de zon. Vandaar dat we ze schijnbaar ongeveer even groot zien.

Wanneer de maan echter zijn grootste afstand tot de aarde bereikt is ze niet meer groot genoeg om bij een zonsver duistering de zon helemaal te bedekken. Van de zon zal nog een fraaie ring zichtbaar blijven. Zo'n zonsver duistering noemen we een ringvormige zonsverduistering.

De ring van de zon die dan nog te zien blijft, geeft nog zóveel licht, dat de corona niet zichtbaar wordt. Daarom is het zien van een totale zonsverduistering veel indruk wekkender dan een ringvormige zonsverduistering.

Hieronder een lijst van zonsverduisteringen die tussen 1998 en 2015 zichtbaar zijn: Zoals je ziet komen er tussen 1998 en 2015 precies 40 zonsverduisteringen voor. Van deze zonsverduisteringen is voor ons vooral de verduistering van 11 augustus 1999 zeer interessant. De totaliteitszone loopt ten zuiden van ons land over de lijn Plymouth in Engeland, Cherbourg en Metz in Frankrijk, Stuttgart in Duitsland en Salzburg in Oosten rijk. In het midden van ons land zal 93,7% van de middellijn van de zon door de maan bedekt zijn. We zeggen dat de grootte van de verduistering0,937 bedraagt. Maar zelfs al zou 99% van de zonsmiddellijn door de maan bedekt worden, dan nog is het verschil met een totale zonsverduistering enorm groot. In ons land komen totale zonsverduisteringen niet vaak voor. Voor de eerstvolgende moet je wachten tot 7 oktober…… van het jaar 2135! De eerste voorspellingen van zons- en maansverduisteringen gebeurden door bestudering van de sarosperiode. Dat is de periode waarna de zon, de maan en het snijpunt van hun banen weer in dezelfde onderlinge positie staan. Een sarosperiode bedraagt 18 jaar en 10,8 dagen. Dus 18 jaar en 10 of 11 dagen (je moet ook rekening houden of in die periode 4 of 5 schrikkeljaren zitten) na een bepaalde eclips vindt er meestal opnieuw een verduistering uit dezelfde sarosreeks plaats. De omstandigheden zijn echter niet exact gelijk en de sarosperiode is dan ook niet meer dan een handig hulp middel bij het voorspellen van verduisteringen.